Hrabia Józef Maksymilian Ossoliński został 3 września patronem lokomotywy składu PKP Intercity kursującego z Poznania, przez Wrocław, do Wiednia. W tym roku przypada 200. rocznica śmierci założyciela Ossolineum, a rok 2026 został ustanowiony przez Sejm Rokiem Józefa Maksymiliana Ossolińskiego.
fot. portret Jana Maszkowskiego, Wikipedia/ domena publiczna
W czwartek udekorowaną lokomotywę z imieniem hrabiego Ossolińskiego zaprezentowano na wrocławskim Dworcu Głównym. Skład PKP Intercity w „barwach Ossolińskiego” będzie kursował z Poznania, przez Wrocław, do Wiednia.
Dyrektor Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Wrocławiu dr Łukasz Kamiński podkreślił w rozmowie z PAP, że hrabia Ossoliński nie miał nigdy okazji przejechać się koleją. – Bardzo się cieszę, że w tej nietypowej formie możemy przypominać, nie tylko w Polsce, ale też w Austrii, wielkie zasługi Józefa Maksymiliana Ossolińskiego na polu nauki, kultury i polityki – mówił Kamiński.
Dyrektor wskazał, że dziś już mało kto pamięta, iż Ossoliński był jedną z pierwszych osób, które Tadeusz Kościuszko poinformował o planach insurekcji. – To świadczy o tym, jak duże znaczenie polityczne miał wówczas Ossoliński i jakiego zadania się podjął, by od strony dyplomatycznej uzyskać wsparcie dla insurekcji – mówił Kamiński.
Kamiński przypomniał również, że Józef Maksymilian Ossoliński połowę swojego życia spędził w Wiedniu. – A zatem pociąg, który łączy Polskę z Austrią, jest doskonałym sposobem, by przypomnieć o jego zasługach – mówił dyrektor Ossolineum.
Prezes zarządu PKP Intercity Janusz Malinowski podkreślił, że biografia Ossolińskiego jest przykładem tego, że historia Polski nie kończy się na granicach kraju. – Przez wiele lat był związany z Wiedniem, z kulturą polską i jej propagowaniem – mówił Malinowski.
Prezes przypomniał, że rok 2026 jest Rokiem Józefa Maksymiliana Ossolińskiego. – Ale to też rok Polskich Kolei Państwowych, ponieważ 24 września 1926 r. prezydent Ignacy Mościcki powołał PKP. Dziś te dwie historie spotykają się na peronie we Wrocławiu – mówił Malinowski.
Stworzona przez Józefa Maksymiliana Ossolińskiego biblioteka jest dziś jedną z najważniejszych instytucji polskiej kultury. Ossolineum dziś ma w swych zbiorach m.in. oryginał pierwszego wydania „De revolitionibus orbium coelestium” Mikołaja Kopernika, ponad 23 tys. rękopisów, 70 tys. starodruków, w tym unikatowe wydania dzieł Mikołaja Reja, Andrzeja Frycza Modrzewskiego oraz najstarszą zachowaną w całości książkę w języku polskim – „Ecclesiastes” – wydrukowaną w Krakowie w 1522 r., a także wydane w 1586 r. „Pieśni” Jana Kochanowskiego. W należącym do Ossolineum Muzeum Pana Tadeusza znajduje się oryginalny rękopis mickiewiczowskiej epopei.
Zakład Narodowy im. Ossolińskich przez ponad stulecie znajdował się we Lwowie i to tam po II wojnie światowej została większość kolekcji. Dopiero w ostatnich latach, w cyfrowej formie, znów dostępna jest w Polsce. Do Wrocławia, gdzie od 1946 r. mieści się siedziba Ossolineum, trafiła ta część zbiorów, którą w obliczu nacierającej Armii Czerwonej ze Lwowa wywieźli Niemcy. Choć nalegali, by były to dzieła cenne dla kultury niemieckiej, kierujący placówką w czasach okupacji prof. Mieczysław Gębarowicz zdołał do skrzyń zapakować rzadkie wydania dzieł Słowackiego, Fredry, Reymonta i rękopis „Pana Tadeusza”. Z wcielonego do ZSRR Lwowa w latach 1946-1947 przywieziono ponadto 217 450 woluminów, w tym 7068 rękopisów i 41 505 woluminów starych druków i jakby na ironię nazwano to „darem narodu ukraińskiego dla polskiego”. W liczących dziś ok. 2 mln jednostek zbiorach Ossolineum stanowią one niewielką, ale najbardziej wartościową część.
Ok. 70 proc. przedwojennych zbiorów Ossolineum znajduje się we Lwowie: w Ukraińskiej Narodowej Bibliotece Naukowej im. Wasyla Stefanyka, Narodowej Galerii Sztuki im. Borysa Woźnickiego, Muzeum Historycznym, Muzeum Historii Religii oraz Muzeum Etnografii i Rzemiosła Artystycznego.
