Wrześniowy długi weekend Festiwalu Łódź Wielu Kultur upłynął pod znakiem solidarności, wspólnotowości i spotkania. Od 17 do 20 września Łódź była przestrzenią koncertów, spektakli, wystaw, rozmów i działań artystycznych, a Park Ocalałych na dwa dni zamienił się w otwarte Miasteczko Festiwalowe. To jednak dopiero jeden z rozdziałów tegorocznej edycji. Festiwal po raz pierwszy odbywa się w formule kroczącej, a jego program rozwija się przez kolejne miesiące. Przed publicznością jeszcze blisko 30 wydarzeń.
fot. mat. teatru
Tegoroczna edycja Festiwalu Łódź Wielu Kultur staje się gestem sprzeciwu wobec obojętności i uproszczeń. W centrum programu stawia prawa człowieka i pytanie o odpowiedzialność, wynikające z bycia świadkiem współczesnych kryzysów.
Festiwalową narrację budują cztery przenikające się ścieżki: Łódzkie biografie, Geografie przemocy i solidarności, Kultura Głuchych oraz Oddech. Nie funkcjonują jako odrębne porządki, ale tworzą wielogłosową opowieść łączącą lokalny kontekst Łodzi z doświadczeniami i zjawiskami o wymiarze globalnym.
Od Współgłosów po premierę „Pola Nireńska. Próba otwarta”
Wrześniowy weekend otworzył koncert Współgłosów – autorskiego projektu kompozytora i pianisty Marcela Balińskiego, łączącego jazzowe trio, chór osób z niepełnosprawnościami intelektualnymi oraz aktorów Magdalenę Koleśnik i Bartka Bielenię. Gościnnie na scenie wystąpili Tomasz Kot i Błażej Król.
W Centralnym Muzeum Włókiennictwa w Łodzi oficjalnie otwarto wystawę „Na krawędzi chaosu”, której kuratorkami są Małgorzata Ludwisiak i Katarzyna Słoboda. Ekspozycja koncentruje się na świecie, który utracił stabilność, ale nie przekroczył jeszcze granicy rozpadu, i stawia pytanie o formy wspólnotowości mogące wyłaniać się w odpowiedzi na współczesne kryzysy. Wystawę można oglądać do 4 kwietnia 2027 roku, a kolejne oprowadzania kuratorskie zaplanowano na październik i listopad.
Swoją premierę miał także spektakl „Pola Nireńska. Próba otwarta” w reżyserii Mai Kleczewskiej, którego pomysłodawczynią jest Agnieszka Przepiórska – grająca Polę. Na scenie towarzyszyła jej tancerka – Anna Krysiak. Produkcja powstała specjalnie dla Festiwalu Łódź Wielu Kultur, z inspiracji biografią Nireńskiej, żony Jana Karskiego, „Tancerka i Zagłada” Weroniki Kostyrko.
Publiczność miała również okazję uczestniczyć w pierwszych wydarzeniach tworzonych przez artystki i artystów g/Głuchych, zapowiadających kolejny ważny rozdział tegorocznego programu. W ramach festiwalowego weekendu otwarto dwie wystawy: „Gest i mimika g/Głuchych” Marka Krzysztofa Laseckiego w Galerii Bałuckiej oraz „Instrukcja obsługi normalności” Tomasza Grabowskiego w Centrum Dialogu. Obie ekspozycje można nadal oglądać w godzinach otwarcia instytucji.
Miasteczko Festiwalowe – kultura jako przestrzeń spotkania
W dniach 19–20 września Park Ocalałych i przestrzeń wokół Centrum Dialogu im. Marka Edelmana zamieniły się w Miasteczko Festiwalowe – otwartą przestrzeń spotkań, odpoczynku, jedzenia, wspólnej zabawy i uczestnictwa w kulturze.
Miasteczko nie było jednym wydarzeniem, ale miejscem, w którym przez dwa dni można było doświadczać Festiwalu na wiele sposobów i swobodnie przechodzić między kolejnymi punktami programu. Koncerty i działania artystyczne spotkały się tu z warsztatami, tańcem, rękodziełem, działaniami partycypacyjnymi, rozmową i wspólnym spędzaniem czasu.
W programie znalazły się m.in. koncerty Rasm Almashan i SHKOON, tradycyjne polskie i żydowskie tańce z muzyką na żywo, działania wokół instalacji „Latawce dla pokoju”, warsztaty artystyczne i międzypokoleniowe, spotkania oraz działania przygotowane przez lokalnych twórców i edukatorów.
Miasteczko przeniosło ideę Festiwalu do wspólnej przestrzeni – pomiędzy kulturę a codzienność. Można było przyjść na konkretne wydarzenie, ale też zostać na kilka godzin lub cały dzień, spotkać innych, wspólnie zatańczyć, tworzyć, rozmawiać albo po prostu odpocząć w Parku Ocalałych.
Tydzień Kultury Głuchych już od 23 września
Wrześniowy weekend nie zamyka programu. Już 23 września rozpoczyna się Tydzień Kultury Głuchych, podczas którego osoby g/Głuche stają się artystami, twórcami i przewodnikami po własnej kulturze, doświadczeniu i języku.
Ścieżka Kultura Głuchych wychodzi poza myślenie o różnorodności wyłącznie w kategoriach dostępności. Traktuje kulturę Głuchych jako autonomiczną przestrzeń języka, tożsamości, doświadczeń i własnych praktyk artystycznych.
W programie znalazły się wydarzenia dla młodzieży szkolnej, rodzin i dorosłych. 23 września pokazany zostanie spektakl „ON/OFF”, grany równoważnie w polskim języku migowym i języku polskim fonicznym, a 27 września familijna propozycja „Historie, które się widzi”.
Zaplanowano również spotkania z g/Głuchymi artystami, m.in. Danielem Kotowskim, Markiem Krzysztofem Laseckim i Dominiką Kozłowską, oraz pokaz filmu „Freak Show” Łukasza Rondudy i Filipa Pawlaka.
Publiczność może już oglądać wystawy Marka Krzysztofa Laseckiego „Gest i mimika g/Głuchych” w Galerii Bałuckiej oraz Tomasza Grabowskiego „Instrukcja obsługi normalności” w Centrum Dialogu.
W październiku Festiwal powróci do tematów solidarności i praw człowieka
Jedną z artystek, które pojawią się w Łodzi, będzie Noam Shuster-Eliassi. W „Coexistence, My Ass!” sięga po ironię i stand-up, by mówić o izraelsko-palestyńskiej rzeczywistości i trudnej idei pokojowego współistnienia. 15 października na scenie Centrum Dialogu odbędzie się jej występ, a także spotkanie i rozmowa z artystką.
To część szerszej ścieżki Geografie przemocy i solidarności, która poprzez sztuki performatywne, wystawy, muzykę i spotkania przygląda się współczesnym konfliktom, migracjom, prawu do bezpiecznej przestrzeni oraz formom wspólnotowości powstającym w odpowiedzi na kryzysy.
Listopad przyniesie kolejne historie przekraczające granice państw, kultur i języków.
W dniach 5–10 listopada „Projekt Yanka Rudzka: Dojrzenie” przypomni urodzoną w Łodzi tancerkę i choreografkę, która swoją artystyczną drogę związała z Brazylią i odegrała ważną rolę w historii tamtejszego tańca współczesnego.
7 listopada z publicznością spotka się Deborah Feldman, autorka autobiograficznej książki „Unorthodox”. 14 listopada zaprezentowany zostanie spektakl „Language: no broblem” Marah Haj Hussein, a 15 listopada publiczność usłyszy Le Trio Joubran w projekcie „20 Springs”.
Festiwal, który daje wydarzeniom czas, by rezonowały
Zmiana formuły jest jednym z najważniejszych elementów tegorocznej edycji Festiwalu Łódź Wielu Kultur. Zamiast zamykać program w kilku dniach, Festiwal stał się wydarzeniem kroczącym – rozwijającym kolejne wątki przez następne miesiące i otwierającym przestrzeń dla spotkań, które mogą rezonować dłużej.
Jak podkreślają Agata Siwiak, liderka programowa, i Ola Shaya, liderka zespołu produkcji, całość programu układa się w opowieść o świecie w stanie napięcia, ale także o możliwościach przekraczania tego napięcia i budowania nowych form współistnienia.
Sztuka nie rozwiązuje ludzkich tragedii, ale pozwala je przeżyć – i wyobrazić sobie świat, w którym jest ich mniej.
Wrześniowy długi weekend był więc jednym z etapów tej wielogłosowej opowieści. Przed publicznością jeszcze blisko 30 wydarzeń, a kolejne wątki Festiwalu Łódź Wielu Kultur będą rozwijane w następnych miesiącach.
Szczegółowy program dostępny jest na stronie lodzwielukultur.pl.
Strona Festiwalu Łódź Wielu Kultur 2026:
https://lodzwielukultur.pl/
Festiwal w social mediach:
Facebook: https://www.facebook.com/lodzwielukultur
Instagram: instagram.com
Organizator Festiwalu Łódź Wielu Kultur:
Centrum Dialogu im. Marka Edelmana w Łodzi
Dofinansowano ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego. Zadanie jest współfinansowane z dotacji Miasta Łodzi.
Wydarzenia z programu MUZYKA dofinansowano ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury w ramach programu „Muzyka” realizowanego przez Narodowy Instytut Muzyki i Tańca. Zadanie jest współfinansowane z dotacji Miasta Łodzi.
Wydarzenia Tygodnia Kultury Głuchych dofinansowano ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu dotacyjnego „Różnorodność językowa” Instytutu Różnorodności Językowej Rzeczypospolitej. Zadanie jest współfinansowane z dotacji Miasta Łodzi.
Patronat honorowy: Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego i Prezydent Miasta Łodzi Hanny Zdanowskiej
Patronat medialny: TVP Kultura
Mecenasi: Fundacja Współpracy Polsko-Niemieckiej, Veolia Energia Łódź, Fuzja – ECHO Investments
Partnerzy: Centralne Muzeum Włókiennictwa w Łodzi, Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi, Dom Spotkań z Historią w Warszawie, Miejska Galeria Sztuki w Łodzi (Galeria Bałucka), Akademia Muzyczna im. Grażyny i Kiejstuta Bacewiczów w Łodzi, Galeria Czynna, Ambasada Brazylii w Warszawie, Ambasada Republiki Federalnej Niemiec, Instituto Guimarães Rosa (IGR), Teatro Villa Velha, Teatr Szwalnia, Polski Związek Głuchych Oddział Łódzki, TME Polówka, Biletomat.
