Tegoroczna odsłona Festiwalu po raz pierwszy przyjęła formułę kroczącą i trwa od maja do listopada 2026 roku, a jej kulminacja odbędzie się podczas festiwalowego weekendu 17–20 września 2026.
fot. mat. teatru
W czasie, gdy świat doświadcza kolejnych kryzysów humanitarnych, program Festiwalu koncentruje się wokół tematów praw człowieka, pamięci, migracji, przemocy, solidarności i współistnienia. Punktem wyjścia dla tegorocznej edycji są postaci Marka Edelmana i Aliny Margolis-Edelman – patronów etycznej wyobraźni i odpowiedzialności za drugiego człowieka.
Łódź Wielu Kultur: 17-20 września – długi weekend festiwalu kroczącego
We wrześniu Łódź stanie się miejscem intensywnego spotkania różnych kultur, języków, historii i doświadczeń. Kulminacją tegorocznego Festiwalu Łódź Wielu Kultur będzie długi festiwalowy weekend, podczas którego odbędą się spektakle, koncerty, wystawy, spotkania z artystkami i artystami z różnych środowisk, działania dla dzieci i młodzieży oraz wydarzenia plenerowe w Parku Ocalałych. W programie znajdą się m.in. łódzka premiera drugiej płyty zespołu „Współgłosy” Marcela Balińskiego, wydarzenia poświęcone kulturze Głuchych, w tym działania performatywne Daniela Kotowskiego, premiera spektaklu „Nireńska. Próba otwarta” Mai Kleczewskiej i Agnieszki Przepiórskiej.
Kilka dni, wiele historii
Festiwal Łódź Wielu Kultur w 2026 roku po raz pierwszy przybrał formułę wydarzenia kroczącego – jego program rozłożony jest od maja do listopada. Program festiwalu buduje cztery wzajemnie przenikające się ścieżki: Łódzkie biografie, Geografie przemocy i solidarności, Kultura Głuchych i Oddech. Wrześniowy długi weekend będzie jednak jednym z najważniejszych momentów całej edycji. To właśnie wtedy festiwalowe ścieżki spotkają się w Centrum Dialogu im. Marka Edelmana oraz łódzkich instytucjach kultury, a także szkołach, tworząc niezwykle różnorodny kilkudniowy program.
Tegoroczny festiwal wyrasta z historii miasta budowanego przez ludzi o różnych korzeniach, językach, historiach. Jednocześnie jego program patrzy daleko poza granice Łodzi. Powróci do biografii związanych z Łodzią – historii ludzi, których życie przekraczało granice państw, języków i kultur. Przyjrzy się współczesnym geografiom przemocy i solidarności, opowiadając o miejscach dotkniętych wojną, migracją i kryzysami humanitarnymi. Jednocześnie będzie inicjował budowanie wspólnoty i celebrację życia.
Łódzkie biografie
Jednym z ważnych tematów festiwalu są postacie związane z Łodzią, których biografie przekraczały granice państw i kultur.
Podczas wrześniowych wydarzeń szczególne miejsce zajmie historia Poli Nireńskiej – tancerki, choreografki, uczennicy Mary Wigman, żony Jana Karskiego. Nireńska zrewolucjonizowała spojrzenie na taniec modern. 20 września o godzinie 19:00 w Centrum Dialogu odbędzie się premiera spektaklu „Nireńska. Próba otwarta” w reżyserii Mai Kleczewskiej. Inspiracją dla spektaklu jest biografia Niereńskiej „Tancerka i zagłada” autorstwa Weroniki Kostyrko. Inicjatorką projektu i odtwórczynią głównej roli jest Agnieszka Przepiórska, która tak opowiada o spektaklu:
To opowieść o pamięci. O tym, co
pozostaje po człowieku, gdy znikają świadkowie jego życia. O historii
zapisanej w ciele, ruchu i sztuce. O próbie ocalenia śladów tych, którzy
odeszli.
To opowieść o determinacji, wytrwałości, ambicji i talencie, o walce o
siebie, o realizację marzeń, mimo niesprzyjających okoliczności: rodzinnych,
społecznych, politycznych i historycznych.
21 września o godzinie 19:00 odbędzie się pokaz drugi spektaklu z tłumaczeniem na polski język migowy.
Geografie przemocy i solidarności
W ramach ścieżki powstanie wystawa
kuratorowana przez Małgorzatę Ludwisiak i Katarzynę Słobodę „Na krawędzi
chaosu”, realizowana w partnerstwie z Centralnym Muzeum Włókiennictwa w
Łodzi. Wystawa zbiorowa podejmuje pytania jak odnaleźć się w świecie, w którym
wojny, katastrofa klimatyczna, przymusowe migracje i kryzysy społeczne stają
się codziennością? Czy możliwe jest dziś myślenie o wspólnocie i solidarności
poza prostym podziałem na „my” i „oni”? zapraszając do refleksji nad
współczesnością rozumianą jako stan nieustannej niestabilności – moment
zawieszenia pomiędzy rozpadem znanych porządków a możliwością wyłonienia
się nowych form życia społecznego. Wśród artystek i artystów zaproszonych do
udziału w wystawie znajdą się, m.in. Białorusinka Ala Savashevich, Eglė
Budvytytė pochodząca z Litwy, Yulia Krivich pochodząca z Ukrainy, Rana Hamadeh
z Libanu oraz argentyńskie artystki – Ana Lozza i Barbara Hang. Swoje prace
pokażą także polskie artystki i artyści, m.in. Edgar Bąk i Agnieszka
Kalinowska.
Wernisaż wystawy jest zaplanowany na 18 września.
Muzyka, która łączy różne doświadczenia
Festiwal otworzy premierowy koncert zespołu „Współgłosy”. To autorski projekt kompozytora i pianisty Marcela Balińskiego, łączący jazzowe trio, chór osób z niepełnosprawnościami intelektualnymi oraz aktorów Magdalenę Koleśnik i Bartka Bielenię. Zespół w 2025 roku otrzymał Fryderyka za swoją pierwszą płytę. Łódzki koncert zaplanowany na 17 września o godzinie 19:00 będzie premierą nowej płyty zespołu. Na scenie znajdzie się pełny skład artystów występujących na albumie - gościnnie wystąpią Błażej Król i Tomasz Kot, a także sekcja dęta.
Kultura Głuchych – język który się widzi
Tej jesieni w Łodzi swoje indywidualne miejsce otrzyma Kultury Głuchych. Organizatorzy chcą pokazać kulturę Głuchych nie jako temat związany wyłącznie z dostępnością, ale jako pełnoprawny obszar sztuki i doświadczenia społecznego. Język migowy, ciało, ruch i ich naturalna performatywność stają się tu punktem wyjścia do opowiadania o komunikacji i wspólnocie.
W programie znalazły się wystawy Głuchych artystów: „Gest i mimika g/Głuchych” Marka Krzysztofa Laseckiego w Galerii Bałuckiej oraz „Instrukcja obsługi normalności” Tomasza Grabowskiego w Centrum Dialogu im. Marka Edelmana w Łodzi. Wernisaże tych wystaw zaplanowane są na 17 września.
Jedną z najważniejszych postaci ścieżki Kultury Głuchych jest Daniel Kotowski – artysta wizualny i performer, który w swojej twórczości bada relacje między językiem migowym, ciałem i przestrzenią. Interesuje go komunikacja poza światem zdominowanym przez język foniczny, a język migowy staje się w jego pracach także językiem sztuki. W tym roku współtworzył wystawę w Pawilonie Polskim na Biennale Sztuki w Wenecji.
Podczas Festiwalu, 18 września Kotowski zaprezentuje w budynku YMCA wideoperformans „CRYING/TRYING” oraz wykład performatywny.
Po długim festiwalowym weekendzie rozpocznie się Tydzień Kultury Głuchych, organizowany wokół przypadającego 27 września Międzynarodowego Dnia Głuchych i Języka Migowego. W jego ramach odbędą się m.in. spotkania i rozmowy prowadzone w języku polskim oraz Polskim Języku Migowym. Program edukacyjny powstaje we współpracy z Polskim Związkiem Głuchych, obchodzącym w 2026 roku 80-lecie działalności.
Festiwal, który otwiera przestrzeń dla każdego
Obok spektakli, koncertów i wystaw w programie tegorocznego Festiwalu Wielu Kultur znalazły się ponownie wydarzenia rodzinne, warsztaty, działania dla dzieci i młodzieży oraz wydarzenia plenerowe.
W ramach programu dla młodszej publiczności pojawią się projekty poświęcone m.in. przemocy rówieśniczej, kryzysom i emocjom towarzyszącym dorastaniu we współczesnym spolaryzowanym świecie. Nie zabraknie także działań partycypacyjnych i artystycznych, dotyczących także Kultury Głuchych, w których dzieci i młodzież będą mogły aktywnie uczestniczyć. Część wydarzeń zostanie zrealizowana w szkołach.
Ważnym elementem weekendu będą również wydarzenia pozwalające złapać oddech: wspólne jedzenie, muzyka, taniec i spotkania w plenerze, które będą miały miejsce w Miasteczku Festiwalowym w Parku Ocalałych w dniach 19-20 września. Park stanie się przestrzenią współtworzoną przez lokalnych twórców, organizacje społeczne, kolektywy, wydawnictwa, animatorów, artystów oraz osoby tworzące autorskie produkty i rękodzieło.
Wśród drzew rozbrzmiewać będzie muzyka podczas potańcówek Poranki u Yanki, pojawi się Punkt Interwencji Artystycznej, realizowany przez białoruskie artystki – Ksenię Logovaię, Yanę Kasperovich (Pracownia Dzivne) oraz instalacja „Latawce dla pokoju”, francuskiego artysty Victora Guerihault z międzypokoleniowymi warsztatami. Nie zabraknie także propozycji koncertowej. W sobotę rozbrzmi scena muzyczna Festiwalu Łódź Wielu Kultur, na której staną: Rasm Almashan – polsko-jemeńska wokalistka i autorka testów, Rasha Nahas – palestyńska wokalistka rockowa i Shkoon – niemiecko-syryjska grupa z Hamburga.
Wiele Kultur – Wiele Perspektyw
Wrześniowy długi weekend Festiwalu Łódź Wielu Kultur będzie kulminacją opowieści, którą festiwal buduje przez cały 2026 rok. To opowieść o mieście, które od zawsze było miejscem przenikania się kultur – ale również o współczesnym świecie, w którym musimy się odnaleźć pomimo różnic doświadczeń, poglądów, perspektyw i zagrożeń.
