Czy teatr może zmieniać ludzkie życie? Czy sztuka może stać się przestrzenią porozumienia tam, gdzie na co dzień istnieją bariery, uprzedzenia i społeczne podziały? 12. października na scenie krakowskiego Teatru KTO odbyły się dwa pokazy spektaklu „Robin Hood – jak łukiem omijać problemy?”, przygotowanego i wykonanego przez osoby osadzone w Oddziale Zewnętrznym w Krakowie-Nowej Hucie Aresztu Śledczego w Krakowie. Wydarzenie, zrealizowane we współpracy ze Stowarzyszeniem Kobietostan, stało się okazją do przypomnienia, że misja publicznej instytucji kultury nie kończy się na działalności artystycznej. Obejmuje również odpowiedzialność społeczną, budowanie więzi i otwieranie przestrzeni dla tych, których głos zbyt rzadko wybrzmiewa publicznie.
fot. mat. teatru
Teatr KTO od lat buduje swoją tożsamość wokół idei otwartości – zarówno na różnorodne formy artystyczne, jak i na ludzi, ich historie oraz doświadczenia. Udostępnienie sceny osobom odbywającym karę pozbawienia wolności jest wyrazem przekonania, że kultura powinna być przestrzenią dostępną, włączającą i wrażliwą społecznie.
W czasach, gdy działalność instytucji kultury coraz częściej oceniana jest przez pryzmat frekwencji, wyników finansowych i popularności wydarzeń, szczególnego znaczenia nabierają przedsięwzięcia, których wartości nie sposób zmierzyć liczbą sprzedanych biletów. Takie, które nie tylko dostarczają artystycznych przeżyć, ale również przełamują stereotypy i tworzą warunki do spotkania ludzi funkcjonujących na co dzień w odmiennych rzeczywistościach.
– Teatr KTO od zawsze jest miejscem otwartym na różnorodne projekty i idee, także te spoza głównego nurtu, którym niełatwo znaleźć przestrzeń do prezentacji i możliwość dotarcia do publiczności. Dlatego cieszę się, że mogliśmy wesprzeć tę inicjatywę i zostać jej partnerem. Jako instytucja kultury miasta Krakowa głęboko wierzymy, że teatr powinien być otwarty nie tylko na świat, ale przede wszystkim na drugiego człowieka – jego emocje, problemy i różnorodne doświadczenia. Sens działalności teatru musi wykraczać daleko poza rachunek ekonomiczny. Właśnie w takich przedsięwzięciach najpełniej ujawnia się to, co określamy mianem misyjności kultury – mówi Sebastian Godula, wicedyrektor Teatru KTO.
Spektakl „Robin Hood – jak łukiem omijać problemy?” powstał podczas wielomiesięcznej pracy artystycznej prowadzonej przez Aleksandrę Konior i Weronikę Krówkę w ramach projektu „Centrum Sztuki Osadzonych. Połączenia” Stowarzyszenia Kobietostan. W przygotowaniach uczestniczyła również wychowawczyni penitencjarna Patrycja Kołodziej-Glanas.
Znana opowieść o Robin Hoodzie stała się punktem wyjścia do refleksji nad wolnością, sprawiedliwością, odpowiedzialnością za własne wybory i relacje międzyludzkie. Szczególnego znaczenia nabrała dzięki osobistym doświadczeniom wykonawców.
W tym przedsięwzięciu istotny był jednak nie tylko efekt końcowy, ale również sam proces twórczy. Teatr stał się okazją do rozwijania kompetencji społecznych, budowania poczucia sprawczości oraz poszukiwania nowych sposobów wyrażania emocji.
Wydarzenie wpisuje się w ideę społecznej odpowiedzialności instytucji kultury. Choć pojęcie CSR najczęściej kojarzone jest z działalnością przedsiębiorstw, to stojące za nim wartości mają równie istotne znaczenie w sektorze kultury. Dla publicznego teatru odpowiedzialność społeczna oznacza nie tylko dbałość o jakość repertuaru i dostępność oferty artystycznej, ale także gotowość do współpracy ze środowiskami zagrożonymi marginalizacją oraz angażowania się w działania przynoszące korzyści wykraczające poza sferę artystyczną.
– Współpraca Teatru KTO ze Stowarzyszeniem Kobietostan pokazuje, że scena teatralna może stać się miejscem spotkania światów, które na co dzień rzadko mają okazję się przenikać. Dla osób osadzonych publiczna prezentacja spektaklu oznacza możliwość zaistnienia w innej roli niż ta, z którą są zazwyczaj utożsamiane. Dla widzów jest to z kolei szansa na spojrzenie poza społeczne etykiety i dostrzeżenie w wykonawcach przede wszystkim ludzi, którzy mają swoje emocje, możliwości twórcze i potrzebę wyrażania siebie – mówi Aleksandra Konior-Gapys.
Kultura może wspierać proces zmiany, odbudowywania relacji i przygotowania do ponownego funkcjonowania w społeczeństwie. Teatr nie zastępuje procesu resocjalizacji, ale może być jego ważnym sprzymierzeńcem. Uczy współpracy, odpowiedzialności za wspólne działanie i uważności na drugiego człowieka, a jednocześnie daje możliwość twórczego działania i doświadczenia własnej sprawczości.
Wcześniejsze prezentacje spektaklu odbywały się na terenie zakładów karnych, natomiast pokaz w Teatrze KTO był jedynym, który zrealizowano na scenie profesjonalnego teatru. Owacje na stojąco, jakimi publiczność nagrodziła wykonawców, dały osobom osadzonym niezwykle ważne poczucie akceptacji i energię do dalszych zmian, wspierając tym samym proces ich powrotu do społeczeństwa.
Projekt „Centrum Sztuki Osadzonych. Połączenia” realizowany przez Stowarzyszenie Kobietostan łączy środowisko artystyczne z systemem penitencjarnym, wykorzystując sztukę jako narzędzie dialogu i integracji społecznej. Efekty prowadzonych działań prezentowane są również w ramach II Festiwalu Sztuki Osadzonych „Połączenia”.
Udział Teatru KTO w przedsięwzięciu jest przykładem partnerstwa, w którym instytucja kultury udostępnia nie tylko swoją przestrzeń i zaplecze organizacyjne, ale przede wszystkim otwiera się na inicjatywę o istotnym wymiarze społecznym. To przypomnienie, że publiczne instytucje kultury mają do odegrania rolę znacznie szerszą niż organizowanie wydarzeń artystycznych. Ich zadaniem jest również tworzenie przestrzeni do dialogu, wzmacnianie więzi społecznych i umożliwianie uczestnictwa w kulturze osobom, których możliwości w tym zakresie są ograniczone.
O projekcie
„Robin Hood – jak łukiem omijać problemy?” to spektakl przygotowany przez osoby osadzone w Oddziale Zewnętrznym w Krakowie-Nowej Hucie Aresztu Śledczego w Krakowie w ramach rezydencji artystycznej projektu „Centrum Sztuki Osadzonych. Połączenia” Stowarzyszenia Kobietostan.
Realizacja artystyczna: Aleksandra Konior i Weronika Krówka.
Współpraca: Patrycja Kołodziej-Glanas.
Partner prezentacji: Teatr KTO w Krakowie.
