Zaczynała od kilku studiujących osób, bez własnego budżetu i odpowiedniej siedziby. Po drodze formalnie należała do uczelni z Wrocławia i Krakowa, a przez trzy lata działała nawet w Stalinogrodzie – chociaż ani na chwilę nie opuściła Katowic. Dziś kształci ponad pół tysiąca osób na sześciu kierunkach. W piątek 9 października Akademia Sztuk Pięknych w Katowicach najpierw oficjalnie rozpocznie nowy – jubileuszowy – rok akademicki, a kilka godzin później otworzy wystawę „Mamy 80 lat, czujemy się na 25”.
fot. mat. prasowe
Tytuł wystawy „Mamy 80 lat, czujemy się na 25” nie jest jedynie jubileuszowym żartem. Opisuje dwie równoległe historie tej samej instytucji. Pierwsza rozpoczęła się w 1947 roku, kiedy w Katowicach utworzono oddział Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych we Wrocławiu. Rok akademicki 2026/2027 jest więc osiemdziesiątym rokiem działalności uczelni w Katowicach. Druga historia rozpoczęła się 1 września 2001 roku, gdy katowicka szkoła stała się samodzielną akademią Sztuk Pięknych.
Wrocław, Kraków, Stalinogród i Grafika Propagandowa
Początki nie zapowiadały jeszcze dzisiejszej Akademii. Katowicka szkoła nie miała własnego budżetu ani odpowiednio przygotowanych pomieszczeń. Ale i tak przeprowadziła nabór od razu na pierwszy i drugi rok studiów.
Droga do samodzielności była wyjątkowo zagmatwana. Uczelnia kilkakrotnie zmieniała nazwę i organizacyjną przynależność, chociaż przez cały ten czas działała w Katowicach. Najpierw była oddziałem szkoły wrocławskiej. Jesienią 1951 roku na krótko uzyskała samodzielność jako Państwowa Wyższa Szkoła Sztuk Plastycznych w Katowicach. Już w 1952 roku włączono ją jednak do Akademii Sztuk Plastycznych w Krakowie jako II Wydział Grafiki Propagandowej z siedzibą w Katowicach. Decyzja obowiązywała z mocą wsteczną od 1 stycznia 1952 roku. W praktyce oznaczało to, że krótki okres samodzielności niemal zniknął z oficjalnej historii szkoły.
Na tym nie koniec. W 1953 roku Katowice przemianowano na Stalinogród, więc również w nazwie wydziału pojawił się Stalinogród. Miasto odzyskało dawną nazwę w 1956 roku, a rok później z nazwy placówki zniknęła „grafika propagandowa”. W kolejnych dekadach katowicka jednostka działała jako wydział, filia i zamiejscowy wydział krakowskiej ASP. Samodzielną Akademią Sztuk Pięknych w Katowicach została dopiero w 2001 roku.
Najmniejsza, ale z wielkimi sukcesami
Na pierwsze sukcesy nie trzeba było długo czekać. W 1949 roku osoby studiujące w Katowicach pokazały swoje prace podczas Festiwalu Szkół Artystycznych w Poznaniu, zdobywając nagrody i wyróżnienia. Rok później katowicka szkoła zajęła pierwsze miejsce w dziedzinie plakatu podczas II Ogólnopolskiej Wystawy Młodzieży w Warszawie.
Pierwszy dyplom obronił tu w 1952 roku Waldemar Świerzy – późniejszy klasyk polskiej szkoły plakatu. Niemal pół wieku później to właśnie on wręczył indeks numer jeden pierwszej osobie przyjętej do nowo powstałej, samodzielnej Akademii Sztuk Pięknych w Katowicach. Symbolicznie połączył w ten sposób dwa początki uczelni.
Dzisiaj w ASP studiuje niemal 600 osób, zajęcia prowadzi ponad 130 wykładowczyń i wykładowców, a uczelnia oferuje sześć kierunków. Nadal jednak pozostaje instytucją kameralną. W ostatnim ogólnopolskim zestawieniu liczby osób studiujących była najmniejszą z publicznych akademii sztuk pięknych w Polsce.
Niewielka skala pozwala szybciej reagować na zmiany. Przez katowickie pracownie przeszły kolejne pokolenia osób zajmujących się malarstwem, grafiką, projektowaniem, wzornictwem, plakatem, typografią, fotografią, sztukami multimedialnymi i działaniami w przestrzeni publicznej. Ich prace współtworzyły język wizualny regionu, ale też wykraczały daleko poza jego granice.
Więcej o jubileuszowej wystawie TUTAJ
WERNISAŻ WYSTAWY
Tytuł: „Mamy 80 lat, czujemy się na 25”
Wernisaż: 9 października 2026 roku, godz. 18.00
Miejsce: Galeria Rondo Sztuki, Rondo gen. Jerzego Ziętka 1 w Katowicach
Czas trwania wystawy: 9 października 2026 – 5 stycznia 2027 roku
Kurator: Dariusz Rzontkowski
Wstęp: bezpłatny
