Katowice. Barbara Ptak uhonorowana w Galerii Artystycznej

Kostiumografka i scenografka filmowa oraz teatralna Barbara Ptak została wybrana przez mieszkańców Katowic do uhonorowania w Galerii Artystycznej przy placu Grunwaldzkim. Popiersie artystki ma zostać odsłonięte we wrześniu podczas obchodów rocznicy nadania Katowicom praw miejskich.

Jak poinformował Urząd Miasta Katowice, w głosowaniu uczestniczyli mieszkańcy Katowic, którzy mogli oddawać głosy elektronicznie za pośrednictwem strony Katowice.eu lub przy użyciu papierowych kuponów opublikowanych w miejskim informatorze „Nasze Katowice”. Łącznie oddano ponad tysiąc głosów, z czego większość drogą elektroniczną.

„Mieszkańcy, którzy wzięli udział w plebiscycie, zdecydowali, że to Barbara Ptak powinna zostać uhonorowana w Galerii Artystycznej. Ta wybitna kostiumografka i scenografka uzyskała ponad 32 proc. wszystkich oddanych głosów. Wynik ten jest tym bardziej cenny, że jej praca, choć kluczowa dla sukcesu licznych filmów i sztuk teatralnych, często pozostawała w cieniu tej wykonywanej przez aktorów czy reżyserów” – poinformował prezydent Katowic Marcin Krupa.

Drugie miejsce zajął raper, autor tekstów i współzałożyciel grupy Kaliber 44 Michał „Joka” Marten z wynikiem 23 proc. głosów. Trzeci był wokalista, pianista i kompozytor Stanisław Soyka, który uzyskał 18 proc. poparcia.

Rzeźba przedstawiająca popiersie Barbary Ptak zostanie odsłonięta we wrześniu podczas obchodów kolejnej rocznicy nadania Katowicom praw miejskich.

Barbara Ptak, z domu Boruszak, urodziła się 6 kwietnia 1930 roku w Chorzowie. Zmarła 5 listopada 2025 roku w Hamburgu. W 1951 roku ukończyła Liceum Sztuk Plastycznych w Katowicach. W tym samym roku poślubiła Stanisława Ptaka, aktora i śpiewaka Operetki Śląskiej.

Całe życie zawodowe związała z Katowicami. Jako scenografka teatralna zadebiutowała w 1966 roku w Teatrze Śląskim im. Stanisława Wyspiańskiego. Wykładała również na Wydziale Radia i Telewizji Uniwersytetu Śląskiego. W trakcie kariery współtworzyła ponad 130 spektakli teatralnych i około 80 filmów.

Przygotowywała kostiumy i scenografię do wielu znaczących produkcji polskiej kinematografii, w tym do filmów „Nóż w wodzie” Romana Polańskiego, „Faraon” Jerzego Kawalerowicza, „Ziemia obiecana” Andrzeja Wajdy oraz „Noce i dnie” Jerzego Antczaka. Wszystkie te produkcje były nominowane do Oscara w kategorii filmu nieanglojęzycznego.

Za działalność artystyczną otrzymała m.in. Złotą Maskę w 1989 i 2014 roku, Złoty Krzyż Zasługi, Nagrodę Prezydenta Miasta Katowice w Dziedzinie Kultury, srebrny medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” oraz Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski. W 2025 roku pośmiertnie odznaczono ją Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski.

W dawnym mieszkaniu Barbary i Stanisława Ptaków przy ul. Mikołaja Kopernika 11 w Katowicach mieści się obecnie ekspozycja stała Działu Teatralno-Filmowego Muzeum Historii Katowic. W zbiorach znajdują się m.in. fotografie, kostiumy sceniczne, plakaty, nagrody oraz dokumentacja życia zawodowego i prywatnego artystki.

Barbara Ptak będzie także patronką jednej z katowickich ulic. Decyzją radnych jej imię otrzymała droga łącząca ul. Bonifraterską i Ordona.

Plebiscyt jest organizowany od 2004 r. Co roku na pl. Grunwaldzkim pojawiają się odlane z brązu popiersia upamiętniające osoby, które wniosły szczególny wkład w życie kulturalne Katowic i całego regionu. Kandydatów do tegorocznej edycji wskazały działające w Katowicach instytucje kultury, w tym Akademia Sztuk Pięknych, Instytucja Filmowa „Silesia Film”, NOSPR, Teatr Śląski, Muzeum Historii Katowic oraz Związek Kompozytorów Polskich.

Wśród wcześniej uhonorowanych w Galerii Artystycznej znajdują się m.in. Wojciech Kilar, Kazimierz Kutz, Franciszek Pieczka, Krystyna Bochenek, Henryk Mikołaj Górecki, Aleksandra Śląska i Jan „Kyks” Skrzek.