Bohaterem tegorocznej odsłony Festiwalu Arcymistrzowie Kina będzie Krzysztof Zanussi. Reżyser zostanie trzecim – po Agnieszce Holland i Marku Koterskim – laureatem honorowego tytułu i statuetki, a jego bogaty dorobek wyznaczy program trzydniowej retrospektywy, która odbędzie się między 6 a 8 listopada w Gdyńskim Centrum Filmowym imienia Leszka Kopcia.
fot. mat. teatru
Trudno zamknąć Krzysztofa Zanussiego w jednym haśle czy etykiecie. Wybitny autor kina – reżyser i scenarzysta, od sześciu dekad z powodzeniem tworzący w Polsce i za granicą, nagradzany na festiwalach w Cannes, Wenecji, Locarno czy Gdyni. Przywiązany do inteligenckiego etosu twórca, udowadniający, że kino może być areną poważnej rozmowy z widzami na doniosłe tematy egzystencjalne. Wieloletni kierownik artystyczny i dyrektor Studia Filmowego TOR, w którym powstawały najważniejsze polskie filmy. Świetnie poruszający się po światowych salonach poliglota o dyplomatycznych talentach. Uwielbiany przez studentów wykładowca i mentor. Erudycyjny mówca i publiczny intelektualista, zawsze mogący liczyć na wierną i zasłuchaną publiczność. Nieprzystający do koterii i nieoglądający się na mody autsajder. Obrońca tradycyjnych wartości, polemiczny wobec współczesnej cywilizacji, świata konsumpcji i postmodernistycznych przetasowań. Niekryjący swojej wiary katolik i konserwatysta, niegodzący się na relatywizm moralnych sądów.
Ale też niedoszły fizyk i filozof, zakochany w tych dziedzinach – jak sam twierdzi – bez wzajemności. Student łódzkiej Szkoły Filmowej, powtarzający rok za swoją zbyt awangardową i nowofalową nowelę. Pasjonat nart i jazdy konnej. Użytkownik aparatu fotograficznego na analogowe klisze, za pomocą którego dokumentuje setki odbywanych w kraju i na świecie spotkań. Mieszkaniec urokliwego domu w podwarszawskich Laskach, przez który przewinęły się dziesiątki psów i kotów.
Wiele z tych oblicz i fascynujących wymiarów osobowości Krzysztofa Zanussiego będziemy chcieli przywołać na początku listopada w Gdyni. Posiadacz niezliczonej ilości nagród za całokształt twórczości wzbogaci kolekcję o jeszcze jedną statuetkę – Arcymistrza Kina.
Zanussi zdjęty z cokołu
Dyrektor artystyczny festiwalu Łukasz Maciejewski podkreśla, że trzydniowy przegląd będzie szansą na odkrycie autora „Barw ochronnych” na nowo: Najtrudniej jest na cokole. Pomnikowa pozycja bywa jednak przewrotną formą nieobecności. Nazwisko pozostaje powszechnie znane, tytuły wracają w podręcznikowych zestawieniach, a same filmy oglądamy zbyt rzadko, osobno, bez szansy dostrzeżenia rozmowy, jaką prowadzą ze sobą przez kolejne dekady. Właśnie dlatego trzecia edycja Arcymistrzów Kina w Gdyńskim Centrum Filmowym jest poświęcona Zanussiemu. Chcemy zdjąć go z cokołu i przywrócić ekranowi. Etykiety unieruchamiają twórcę, którego kino powstawało z ruchu myśli, ze sporu, z niezgody na łatwą odpowiedź. Arcymistrzowie Kina nie mają być akademią ku czci. Mają stać się miejscem ponownego spotkania z artystą żywym, drażniącym, dowcipnym, nieoczywistym i zaskakująco współczesnym.
Dyrektor i pomysłodawca Arcymistrzów Kina, Jerzy Rados, dodaje: Kino Krzysztofa Zanussiego stawia pytania, które nie tracą znaczenia wraz ze zmianą epok, obyczajów i filmowej mody: Jaki jest sens życia i gdzie go szukać? Ile jesteśmy gotowi poświęcić, aby pozostać wiernymi sobie? Kto jest dla nas autorytetem? Jak mierzymy się z przemijaniem? Trzecia edycja Festiwalu Arcymistrzowie Kina jest zaproszeniem do spotkania z wybitnym reżyserem i szukania w jego filmach odpowiedzi na najtrudniejsze pytania.
Inteligent przez przypadki
Centralnym punktem festiwalu będzie uroczyste wręczenie Krzysztofowi Zanussiemu Nagrody Arcymistrza Kina, zaplanowane 7 listopada. Gali tradycyjnie będzie towarzyszyła rozmowa z laureatem i jego najbliższymi współpracownikami.
Trzydniowa, przekrojowa retrospektywa reżysera pod hasłem „Inteligent przez przypadki” obejmie wszystkie etapy jego twórczości, począwszy od debiutanckiej „Struktury kryształu” z 1969 roku, a skończywszy na „Liczbie doskonałej” sprzed czterech lat. Na program części filmowej złożą się produkcje krótkometrażowe („Góry o zmierzchu”), dokumentalne („Komputery”) i pełnometrażowe (m.in. „Życie rodzinne”, „Iluminacja”, „Barwy ochronne”, „Rok spokojnego słońca”, „Cwał”, „Życie jako śmiertelna choroba przenoszona drogą płciową”, „Persona non grata”), realizacje telewizyjne („Za ścianą”), a także tytuły wyprodukowane przez tegorocznego Arcymistrza („Amator”).
Nie zabraknie oczywiście spotkań z bohaterem przeglądu i współtwórcami jego filmów. Do Gdyni przyjedzie m.in. Maja Komorowska – aktorka odkryta przez Krzysztofa Zanussiego dla kina i jedna z kluczowych postaci jego filmowego uniwersum. Z gdyńską publicznością spotkają się też m.in.: aktorzy Agata Buzek, Andrzej Chyra, Sławomira Łozińska, Maria Mamona, Anna Nehrebecka i Barbara Wrzesińska, scenografka i dekoratorka wnętrz Ewa Braun, operator Piotr Niemyjski oraz producentka Irena Strzałkowska.
Program festiwalu dopełni wystawa plakatów filmowych, rozmowy wokół publikacji poświęconych reżyserowi, oferta edukacyjna dla młodzieży licealnej, a także wykład mistrzowski Krzysztofa Zanussiego dla studentów szkół i kierunków filmowych.
BILETY:
Bilety na pokazy: 16 zł
Bilety na uroczystość wręczenia statuetki Arcymistrza Kina: 49 zł
3. Festiwal Arcymistrzowie Kina
6–8 listopada 2026 | Gdyńskie Centrum Filmowe imienia Leszka Kopcia
Organizator: Gdyńskie Centrum Filmowe imienia Leszka Kopcia, gcf.org.pl, facebook.com, https://www.instagram.com/gdynskiecentrumfilmowe
Patronat Honorowy: Prezydent Miasta Gdynia Aleksandra Kosiorek, Stowarzyszenie Filmowców Polskich, Polski Instytut Sztuki Filmowej
Partner: Gdynia Miasto Filmu Unesco, Gdyńska Szkoła Filmowa, Fundacja imienia Leszka Kopcia, Europa Cinemas, Wytwórnia Filmów Dokumentalnych i Fabularnych, Domesta, Ziaja, PGZ Stocznia Wojenna
Patronat Medialny: TVP Kultura, Radio Gdańsk, Gazeta Wyborcza Trójmiasto, Prestiż Magazyn Pomorski, Trojmiasto.pl, Zwierciadło, Sens
