W tekście bardzo mocno przewija się temat rewizji mitu polskiego bohatera, polskiego patrioty w osobie Andrzeja Kmicica — mówi PAP reżyser Maciej Białoruski. Premiera spektaklu „Metro Afganistan” w Teatrze Współczesnym w Warszawie — w czwartek.
– Myślę, że nasz spektakl to będzie opowieść z jednej strony o micie polskiego bohaterstwa, a z drugiej – będzie to rodzaj wizji science fiction. Będzie to przedstawienie, które zabierze nas w świat Polski w 2050 roku; rodzaj wspólnej wizji tego, w którą stronę być może zmierzamy, albo w którą stronę zmierzać raczej byśmy nie chcieli — wyjaśnił Maciej Białoruski.
Reżyser zaznaczył, że dość ważnym elementem i wątkiem spektaklu jest relacja ojca z córką. – Głównymi bohaterami są Major i jego córka Oliwia. I wokół nich tak naprawdę cała ta historia się kręci — mówił. – W centrum znajduje się opowieść o ich relacji, która jakby jest kształtowana przez wizję naszego świata przyszłości, chociaż może, jak zobaczymy, w wielu miejscach nie tak odległej przyszłości — tłumaczył twórca przedstawienia.
– Obok tego w tekście bardzo mocno przewija się temat rewizji tego mitu polskiego bohatera, polskiego patrioty w osobie Andrzeja Kmicica. On im towarzyszy w wyprawie do Afganistanu — powiedział. – Jednak, nie zdradzając za dużo, Kmicic towarzyszy bardziej jednej ze stron. Druga go postrzega już nie tak dobrze — zaznaczył reżyser.
– Major, który porusza się na wózku inwalidzkim, z córką, która go wozi, udają się do niegdysiejszego Afganistanu, który w naszej sztuce nazywa się Afganlandem. To właściwie takie miejsce wokół Kabulu, które zostało zmienione na strefę bezpiecznych konfliktów. Jest, powiedzmy, takim wojennym lunaparkiem — powiedział.
Maciej Białoruski wyjaśnił, że Major był wcześniej na czterech misjach. - Przebywał w bazie wojskowej w Ghazni, którą chce teraz odszukać. Z ostatniej misji powrócił już bez owych czterech kończyn — tłumaczył reżyser, dodając, że nie może ujawnić, czego naprawdę szuka w Afganlandzie, bo jest to owiane tajemnicą do samego końca, nawet dla jego córki.
– Tłumaczy córce, że to jest jego podróż sentymentalna. Że chce odnaleźć miejsce swojego stacjonowania — wyjaśnił twórca spektaklu.
Pytany o postać Kmicica, reżyser powiedział: – On jest taką prawą ręką, przybocznym Majora. Gdzie Major nie może, a często bardzo wielu rzeczy nie może ze względu na swoją niepełnosprawność, tam Kmicica posyła. Z drugiej strony myślę, że Kmicic toczy pewną wewnętrzną walkę. Dlatego nie jest takim jednowymiarowym polskim bohaterem — ocenił.
– Na dodatek to jest Kmicic z przyszłości, który trochę sobie już pożył, trochę z tą Oleńką pobył. Ma już swoje przemyślenia o potopie szwedzkim — tłumaczył. – To jest taki Kmicic, który w kapciach i przy tym telewizorze, no już tak trochę się zaśniedział, ale w podróży ożywa, bo ma dla kogo i po co — zaznaczył Maciej Białoruski.
Reżyser podkreślił, że sztuka jest rodzajem groteskowej satyry politycznej. – Stawia tezę, że duża część konfliktów i wojen wynika z pewnego braku, który ludzie starają się sobie zasypać; z pewnej traumy albo jakichś potrzeb poczucia adrenaliny — tłumaczył. – Dlatego w bezpiecznych i komfortowych warunkach Afganlandu bohaterowie, zwłaszcza Major, próbują odnaleźć to, co im kiedyś zostało odebrane — powiedział.
– W 2050 r. widzimy świat i Polskę, która nie jest już w NATO. Nie ma Unii Europejskiej, a Polskę nazywa się „oazą pokoju” – wyjaśnił reżyser. Poinformował, że w 2050 r. ten przyszły świat jest podzielony na USEU, czyli Unię Europejską i Stany Zjednoczone, i na tak zwaną CzajRasię.
– Kiedyś ze swoim współpracownikiem słuchaliśmy przemowy pewnego polskiego polityka i zauważyliśmy, że w bardzo zawoalowanej formie cały czas przewija się temat, że my Polacy nigdy byśmy nie sprzedali swojej suwerenności — mówił. - Wtedy sobie wymyśliliśmy sytuację, w której świat big techów, który cały czas nas coraz bardziej zagarnia, zacznie w przyszłości skupować te niepodległości państw. Czy to za bitcoiny, czy też poprzez akcje? Że my swojej niepodległości jednak nie sprzedamy, a jak już będziemy chcieli sprzedać, to już nikt nie kupi, bo będzie za późno. Zostaniemy z boku ani po jednej, ani po drugiej stronie — tłumaczył twórca spektaklu.
W tle sceny na dwóch dużych ekranach są wyświetlane multimedialne projekcje, ukazujące wizje przyszłości, m.in. stację metra w Kabulu pod szklaną kopułą, ponad którą przelatują niezwykłe statki powietrzne. – To wszystko są wizje przyszłości, choć często trochę odrealnione. Takie było nasze zamierzenie, bo obecnie korzystamy z najnowszej technologii, która pozwala nam ten świat kreować — mówił reżyser. - Widzowie zobaczą wizje Kabulu, Afganlandu, ale też obraz Polski w 2050 roku. Pokażemy też zakamarki tego Afganlandu, ujawnimy, kto steruje tą rzeczywistością — wyjaśnił Maciej Białoruski.
Spektakl wyreżyserował Maciej Białoruski, laureat II edycji Konkursu dla reżyserek i reżyserów na początku drogi zawodowej, organizowanego przez Teatr Współczesny w Warszawie.
Autorem sztuki jest Łukasz Pawłowski. Reżyseria, realizacja projekcji multimedialnej – Maciej Białoruski. Współpraca reżyserska – Jan Łuć. Muzyka, opracowanie dźwiękowe, reżyseria dźwięku – Piotr Klauza. Kostiumy – Aleksandra Dłutowska. Scenografię zaprojektowała Adrianna Urbańska. Konsultacja choreograficzna – Piotr Stanek. Za reżyserię świateł i realizację materiałów wideo odpowiada Mateusz Kucharski.
Występują: Ewa Konstancja Bułhak, Monika Pawlicka, Elżbieta Zajko, Mariusz Jakus i Mateusz Król.
Premiera spektaklu – 19 listopada o godz. 19 na Scenie w Baraku Teatru Współczesnego w Warszawie. Kolejne przedstawienia – 20–22 i 24 listopada.
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.
Rozmawiał Grzegorz Janikowski