3 czerwca ogłosiliśmy wyniki naboru do pilotażowej edycji programu rezydencji rozwojowych SPOTLIGHT, skierowanego do twórczyń i twórców wywodzących się z innych niż polski kręgów kulturowych, mieszkających i tworzących w Polsce. Spośród ponad stu zgłoszeń komisja wybrała osiem osób, które dziś rozpoczynają udział w programie.
fot. mat. Instytutu Teatralnego
Celem SPOTLIGHT jest stworzenie przestrzeni wymiany doświadczeń, rozwijania praktyki artystycznej oraz budowania relacji między twórcami i twórczyniami reprezentującymi różne środowiska, kraje i obszary działalności. Zależało nam na stworzeniu zespołu osób o różnorodnych doświadczeniach, pochodzących z różnych krajów i środowisk, które będą mogły wzajemnie inspirować się, wspierać oraz korzystać nie tylko z zasobów programu, ale także z własnych kompetencji i doświadczeń – czytamy w uzasadnieniu komisji wybierającej rezydentki i rezydentów.
Rezydencja jest skierowana do osób o innej niż polska tożsamości kulturowej, które mieszkają w Polsce i chcą rozwijać swoją działalność artystyczną w naszym kraju. Program koncentruje się na wsparciu środowiska teatralnego i sztuk performatywnych, wymianie know-how oraz wprowadzaniu nowych osób w krajowy obieg artystyczny.
Uczestniczki i uczestnicy reprezentują różnorodne obszary praktyki teatralnej i performatywnej, a także różne estetyki i nurty teatralne oraz różne regiony Polski – są wśród nich reżyserki i reżyserzy, dramatopisarki i autorzy tekstów, osoby zajmujące się reżyserią światła, performansem, sztukami wizualnymi, pracą interdyscyplinarną, a także twórcy rozwijający własne zespoły, fundacje i inicjatywy artystyczne. Istotnym elementem programu jest również rozwój zawodowy poprzez pracę w grupie oraz spotkania z mentorkami i mentorami związanymi z polskim teatrem.
Poznajcie rezydentki i rezydentów programu SPOTLIGHT
MARYIA BIALKOVICH (Białoruś/Warszawa)
Maryia Bialkovich to białoruska dramatopisarka, której sztuki i adaptacje były wystawiane lub prezentowane w formie czytań performatywnych w Białorusi, Polsce, USA, Estonii, Izraelu, Turcji, Kazachstanie i Rosji. Jej autorskie teksty zostały przetłumaczone na język angielski, polski, niemiecki oraz czeski i znalazły się w wielu zestawieniach (short- i long-listach), w tym na liście sztuk rekomendowanych do wystawienia przez AURORA 2022.
ROMANO DAUTANAC (Chorwacja/Poznań)
Od wojennego dzieciństwa w małej chorwackiej wiosce, przez studia filozoficzne i artystyczne w Zagrzebiu, aż po szkołę klaunady w Barcelonie. Romano D. Franto jest artystą o wielu twarzach, i o profilu twórczym niemal tak zróżnicowanym jak jego życiowa historia: filozof, aktor, muzyk, błazen, mim, improwizator, prowokator, zainteresowany szukaniem twórczych „przestrzeni pomiędzy” – pomiędzy różnymi gatunkami sztuki, pomiędzy aktorem a widzem, pomiędzy sacrum a profanum. Sztuka to dla niego nieodłączna część życia, nie coś osobnego. Coś, czym ludzie powinni oddychać i włączać w swoją codzienność, by być lepszymi, szczęśliwszymi wersjami siebie.
ŻENIA DAWIDENKA (Białoruś/Gdańsk)
Żenia Dawidenka jest reżyserką teatralną, aktorką, dramatopisarką pochodząca z Białorusi. Jest absolwentką Białoruskiej Państwowej Akademii Sztuki w Mińsku, kierunku reżyseria teatru dramatycznego. W Białorusi pracowała jako reżyserka w Republikańskim Teatrze Białoruskiej Dramaturgii, realizując spektakle i inne projekty zarówno w instytucjach państwowych, jak i w przestrzeniach niezależnych. Od 2022 roku mieszka w Gdańsku, gdzie próbuje kontynuować swoją drogę artystyczną. Wystawia spektakle i performansy, pisze dramaty, bierze udział w konkursach, laboratoriach twórczych i festiwalach. Lubi łączyć różne gatunki sceniczne i inspiruje się wydarzeniami, dokumentami i faktami, które następnie przetwarza w subiektywne, wielowarstwowe światy. Najbardziej interesują ją tematy sprawiedliwości, pamięci, człowieczeństwa, samotności, a także napięcie pomiędzy dokumentem a fikcją.
RACHEL KARAFISTAN (Wielka Brytania/ Niemcy/Poznań)
Rachel Karafistan jest brytyjsko-turecko-cypryjską performerką, reżyserką i pedagożką teatru. Zainspirowana we wczesnym okresie twórczości praktyką Odin Teatret i Trzeciego Teatru, specjalizuje się w technice „devised theatre”. Szkoliła się u takich praktyków jak Philippe Gaulier, Marcello Magni i Roberta Carreri. Jest współzałożycielką Cosmino Theatre (1998), w ramach którego powstało ponad 17 autorskich spektakli. Występowała na międzynarodowych scenach, m.in. z Teatrem Biuro Podróży oraz u boku Kathryn Hunter w Arcola Theatre. Jako reżyserka współpracowała m.in. z Greenwich Theatre, Salzburg Landestheater oraz z brytyjskimi uczelniami wyższymi. Jej twórczość wpisuje się w nurt teatru działającego na rzecz zmiany społecznej, a jej najnowszymi spektaklami są „AY KASH / IF ONLY”, stworzony wspólnie z młodymi Afgankami, oraz „HEARTBURN”, poświęcony erozji praw kobiet w Europie. Praca doktorska Karafistan dotyczyła szamańskich wymiarów współczesnego teatru. Jest również certyfikowaną hipnoterapeutką CBT. Prowadziła zajęcia dydaktyczne na wielu uczelniach wyższych, a do niedawna pełniła funkcję współdyrektorki pedagogicznej w Arthaus Berlin (dawniej LISPA). Mieszka i pracuje w Poznaniu.
VICTORIA MYRONYUK (Ukraina/ Wińsko, woj. dolnośląskie)
Victoria Myronyuk to interdyscyplinarna artystka, pisarka i twórczyni teatralna. Ukończyła kierunek kulturoznawstwo na Narodowym Uniwersytecie „Akademia Kijowsko-Mohylańska” w Kijowie, studia magisterskie w zakresie praktyki scenicznej i kultury wizualnej (MPECV) w Madrycie oraz studia podyplomowe Advanced Performance and Scenography Studies (APASS) w Brukseli.
W swojej praktyce artystycznej porusza się na styku teatru, pisania i sztuk wizualnych, koncentrując się przede wszystkim na formatach partycypacyjnych. Jej performanse i teksty badają struktury rytualne, ich granice oraz potencjał do tworzenia nowych relacji scenicznych między uczestnikami. Często rekonstruuje i dekonstruuje tradycyjne schematy rytuałów, budując poczucie bliskości poprzez metody oparte na zabawie, które pogłębiają zaufanie i umożliwiają dzielenie się osobistymi historiami. Prezentowała swoje prace na licznych festiwalach teatralnych, m.in. Bliscy Nieznajomi, ParadeFest, GogolFest, Zürcher Theater Spektakel oraz Festival Belluard Bollwerk International. W związku z pełnoskalową agresją Rosji na Ukrainę przeniosła się do Polski.
OLESIA NEZHYVA (Ukraina/Szczecin)
Olesia Nezhyva – reżyserka teatralna i twórczyni wideo. Studiuje film eksperymentalny w Akademii Sztuki w Szczecinie, wcześniej ukończyła reżyserię teatru dramatycznego na Charkowskim Narodowym Uniwersytecie Artystycznym. Pracuje jako inspicjentka w Teatrze Lalek Pleciuga w Szczecinie. Jej praktyka artystyczna koncentruje się wokół teatru dokumentalnego, pamięci i doświadczeń migracyjnych związanych z wojną. Uczestniczka międzynarodowych festiwali i programów rezydencyjnych, m.in. EMAF w Osnabrück, „Sceny Nowej Dramaturgii” w Rzeszowie oraz rezydencji Instytutu Teatralnego. Laureatka stypendium „Gaude Polonia” (2023).
ANDREI NOVIK (Białoruś/Warszawa)
Andrei Novik – aktor i reżyser. Urodził się w mieście Stolin, obwód brzeski. W 2014 roku ukończył Białoruską Państwową Akademię Sztuk Pięknych (warsztat Zoi Belokhvostik) jako aktor teatralny i filmowy. Od 2014 roku pracował w Teatrze Dramaturgii Białoruskiej oraz w projektach niezależnych. Od 2016 roku występował w Teatrze Alpha. W swojej karierze aktorskiej zagrał ponad 30 ról teatralnych i ponad 40 ról filmowych. W 2020 roku po wyborach na znak protestu zrezygnował z pracy w teatrze, po czym został wpisany na czarną listę i pozbawiony możliwości pracy twórczej w Białorusi. W 2021 roku przeprowadził się wraz z rodziną do Warszawy. Jako reżyser debiutował w 2022 roku, spektaklem „How Are You”. Od debiutu nakręcił film krótkometrażowy i zrealizował trzy spektakle. Jego prace prezentowane były na siedmiu międzynarodowych festiwalach i zaproszony na 6 kolejnych w 2026: Art Weekend (Białystok), Kierunek Wschód ,Konfrontacje Teatralne (Lublin), Sopot Non-Fiction. Został uhonorowany nagrodą krytyków filmowych „Chyrvony Veras” dla najlepszego aktora. Obecnie jest szefem Fundacji BY teatr i biura teatralnego o tej samej nazwie w Warszawie.
SIARHEI RYLKO (Białoruś/Warszawa)
Siarhei Rylko jest reżyserem światła, artystą wideo i kierownikiem technicznym. Od blisko 20 lat pracuje przy projektach teatralnych i operowych, łącząc praktykę artystyczną z doświadczeniem technicznym. Absolwent Uniwersytetu Radioelektroniki w Mińsku oraz Akademii Teatralnej w Sankt Petersburgu. Współpracował z teatrami i instytucjami w Europie, m.in. z La Monnaie w Brukseli, Teatro Real w Madrycie oraz Narodowym Teatrem im. Iwana Wazowa w Sofii. Po 2022 roku przeniósł się do Polski. Mieszka i pracuje w Warszawie. W Polsce współpracuje z reżyserem Mikitą Iłynczykiem („Emma”, „Pigmalion”, „Lalka”). Oraz Fundacją Inexkult, realizując projekty jako reżyser światła i kierownik techniczny, m.in. przy spektaklu „Radio Prudok”.
Wyboru rezydentek i rezydentów dokonała komisja w składzie: Anna Galas-Kosil, zastępczyni dyrektorki Instytutu Teatralnego ds. programowych, Krystyna Mogilnicka, kierowniczka Działu Współpracy z Zagranicą Instytutu Teatralnego, Szymon Adamczak, kurator i koordynator programu, artysta teatralny, Lena Tworkowska, kuratorka i producentka oraz Sviatlana Haidalionak, menedżerka kultury i koordynatorka programu ICORN.
W naborze wpłynęło ponad sto zgłoszeń od twórczyń i twórców pochodzących m.in. z Ukrainy, Białorusi, Turcji, Włoch, Nigerii, Rwandy, Chin, Stanów Zjednoczonych i Chorwacji. Po analizie aplikacji komisja zaprosiła wybrane osoby do rozmów, na podstawie których wyłoniono grupę uczestniczek i uczestników pierwszej edycji programu SPOTLIGHT.
