Logo
Aktualności

Warszawa. „Czarodziejska góra” Mykietyna i Chyry ze zmienioną obsadą wraca do Nowego Teatru

19.11.2026, 09:28 Wersja do druku

„Czarodziejska góra” już w momencie swojej premiery w 2015 r. została okrzyknięta jednym z najważniejszych wydarzeń polskiego teatru operowego XXI wieku. Jej wznowienie, z nową, młodą obsadą, można od piątku oglądać w Nowym Teatrze w Warszawie. To koprodukcja z Teatrem Wielkim — Operą Narodową.

fot. Maurycy Stankiewicz

„»Czarodziejska góra« Pawła Mykietyna w reżyserii Andrzeja Chyry z librettem Małgorzaty Sikorskiej-Miszczuk uwodzi monumentalną wizją scenograficzną Mirosława Bałki oraz fascynującą, choć niełatwą, muzyką. Efektem spotkania czwórki artystów jest imponująca artystycznym rozmachem, na wskroś współczesna opera” — pisał w 2015 r. „Newsweek”.

Dla Mykietyna nie było to pierwsze zmierzenie się z operą. Jego „Ignorant i szaleniec”, z librettem opartym na dramacie Thomasa Bernharda miał premierę w 2001 r. w Teatrze Wielkim – Operze Narodowej w reżyserii Krzysztofa Warlikowskiego. Zresztą relacja pomiędzy Mykietynem a Warlikowskim zbudowała jeden z najważniejszych i najbardziej trwałych duetów twórczych w polskim teatrze, a Mykietyn skomponował muzykę do wszystkich od czasu warszawskiej „Elektry” z 1997 roku kluczowych spektakli Warlikowskiego powstałych na scenach dramatycznych.

Także Andrzej Chyra jako reżyser rozpoczynał pracę nad „Czarodziejską górą”, mając już za sobą doświadczenie reżyserowania  w 2013 r. w Operze Bałtyckiej opery „Gracze” Dymitra Szostakowicza i Krzysztofa Meyera. „Zawsze staram się podążać za muzyką, daję jej szansę, by wybrzmiała, ponieważ to ona na nas przede wszystkim działa” – mówił o „Czarodziejskiej górze” w jednym z wywiadów.

Przedsięwzięcie powstało na zamówienie Międzynarodowego Festiwalu Malta w Poznaniu. Premiera opery w 2015 r. okazała wydarzeniem sezonu, a spektakl został okrzyknięty jednym z najważniejszych polskich przedstawień muzycznych XXI wieku. Andrzej Chyra otrzymał za reżyserię Nagrodę im. Konrada Swinarskiego, przyznawaną przez miesięcznik „Teatr”. Paweł Mykietyn został uhonorowany Nagrodą Specjalną tego pisma, jako pierwszy kompozytor w historii wyróżnienia, a także Koryfeuszem Muzyki Polskiej 2015 w kategorii „Osobowość Roku”.

W ówczesnej obsadzie znaleźli się m.in. Szymon Komasa, Barbara Kinga Majewska, Jadwiga Rappe i Agata Zubel. Po poznańskiej prapremierze przedstawienie było prezentowane warszawskiej publiczności w przestrzeni Nowego Teatru, Pełny zapis oryginalnego spektaklu był również udostępniany w internecie przez Malta Festival. Wznowienie opery, z nową, młodą obsadą można od piątku oglądać ponownie w Nowym Teatrze w Warszawie.

„»Czarodziejska góra« jest aktualna, bo oprócz tego, że mówi o sprawach związanych z politycznymi wielkimi zakrętami historii, mówi także o namiętnościach i emocjach ludzi w sposób uniwersalny, ponieważ człowiek i jego natura są stety albo niestety niekoniecznie zmieniająca się bardzo” – powiedział w jednym z wywiadów przed wznowieniem opery Andrzej Chyra.

Libretto na motywach powieści Tomasza Manna przygotowała dramatopisarka Małgorzata-Sikorska Miszczuk. Opera nie jest jednak streszczeniem książki, lecz historią inspirowaną dziełem Manna skupiającą się na atmosferze Europy w przededniu wielkiej katastrofy – I wojny światowej. 

„Dla mnie impulsem do napisania libretta była sugestia Andrzeja Chyry dotycząca głębokiej więzi, jaka łączy Hansa Castorpa z kuzynem Joachimem. Na początku, zanim zostanie zdiagnozowana u Hansa choroba, ci dwaj mężczyźni są kompletni, są awersem i rewersem. Ta kompletność była wyzwaniem dla mnie i dla Andrzeja. Pracując nad spektaklem, musieliśmy utworzyć to „my” – wspólne także dla nas obojga” – mówiła Małgorzata Sikorska-Miszczuk w jednym z wywiadów.

Jest to historia o miłości, zdradzie, zemście i śmierci. Jej głównym bohaterem jest Hans Castorp przybywający na kurację do sanatorium Berghof w szwajcarskim Davos. Cel pobytu okazuje się ostatecznie inny od zamierzonego – zamiast oczekiwanego ozdrowienia, Hans przygotowuje się na swoje odejście. Twórcy zachowują wiele postaci z powieści Manna, tworząc obyczajowy i filozoficzny kontekst dla jego dojrzewania, a przy okazji próbują zdiagnozować stan świata, który może przypominać chaotyczną współczesną rzeczywistość pogrążoną w ciągłym napięciu i oczekiwaniu na wydarzenie mogące zmienić bieg historii.

Punktem wyjścia dla libretta jest bohaterka jedynie wspomniana przez Manna – zmarła Amerykanka, która zajmowała pokój sanatorium przed Hansem. W operze staje się ona rodzajem pomostu dla głównego bohatera między życiem a śmiercią. Atmosfera opery przesiąknięta jest oniryzmem, dzięki czemu możemy się przenieść w pełną symboli rzeczywistość, w której nie do końca wiadomo, gdzie kończy się świat żywych, a zaczyna świat umarłych. 

Z wielojęzycznością libretta koresponduje muzyka Mykietyna. Znalazło się w niej miejsce dla różnych stylów i idiomów: zarówno poważnych arii, swingującego chórku, rockowej improwizacji, popowej piosenki, jak i odgłosów miasta i natury. Całość została wpisana w ramy elektronicznej warstwy dźwiękowej z precyzją odmierzającą czas i współtworzącą doświadczenie świata na granicy jawy i snu. O wyjątkowości projektu świadczy radykalna decyzja kompozytora o rezygnacji z orkiestry grającej na żywo i wykorzystaniu jedynie przestrzennego dźwięku płynącego z głośników, dzięki czemu udaje się stworzyć bogatą paletę dźwiękową splatającą brzmienia instrumentalne z elektronicznymi.  

„Castorp przyjeżdża do sanatorium na dwa tygodnie, po czym zostaje w Berghofie siedem lat. To odbiło się na moim myśleniu o muzyce. Postanowiłem stworzyć muzykę nasyconą odgłosami codziennymi, ale także złożoną z przetworzonych dźwięków tradycyjnych instrumentów. Śpiewacy śpiewają na żywo, ale podkład muzyczny jest odtwarzany za pomocą wielokanałowego systemu stosowanego w kinach” – tłumaczył swoją decyzję Mykietyn.

Jak ocenił krytyk teatralny Jacek Cieślak na łamach „Dziennika Literackiego”, Mykietyn na nowo zdefiniował gatunek zwany operą, i to w sposób bardziej konsekwentny niż czynili to wszyscy nasi kompozytorzy. „Czarodziejska góra” to pierwsza wybitna polska opera XXI wieku. „Kompozytor udowodnił, że można się obejść bez tradycyjnej orkiestry, korzystać wyłącznie z dźwięków elektronicznych, a mimo to pozostać w rygorach ścisłej formy, w której muzyka zgodnie współistnieje z tekstem i teatrem” – dodał. 

Wśród realizatorów opery znaleźli się także m.in. Adam Banaszak (dyrygent), Kornelia Dzikowska-Demirska (kostiumy), Bartosz Nalazek (światła), Ewa Guziołek-Tubylewicz (reżyseria dźwięku) i Mikołaj Szymkowiak (projekcje wideo).

Przedstawienie powstało we współpracy z Akademią Operową TW — ON, będzie to zatem okazja do usłyszenia zupełnie nowej interpretacji dzieła, w której udział weźmie młode pokolenie śpiewaków. W rolach głównych wystąpią: Justyna Sławiec-Korzeń, Paweł Trojak, Szymon Raczkowski, Emilia Rabczak, Karol Skwara i Albert Memeti.

Spektakl wyprodukował Nowy Teatr wraz z Teatrem Wielkim — Operą Narodową. Polska Agencja Prasowa jest patronem medialnym sezonu 2026/27 w TW - ON, Koproducentem jest Narodowe Centrum Kultury, a partnerem Festiwal Malta. „Czarodziejska góra” to również jeden z punktów programu tegorocznych Eufonii. PAP jest patronem medialnym festiwalu.

Premiera odbędzie się w piątek o godz. 19. Kolejne spektakle zaplanowano na 21 i 22 listopada 2026 oraz 19-21 marca 2027 r.

Źródło:

PAP

Sprawdź także