„Od powstania Sinfonii Varsovii w 1984 roku minęły już 42 lata. Ponad cztery dekady wypełnione muzyką, koncertami, nagraniami i przede wszystkim spotkaniami […] z naszą publicznością” – mówi Janusz Marynowski, Dyrektor Sinfonii Varsovii. W niedzielę 15 marca w Teatrze Wielkim – Operze Narodowej uczcimy kolejną rocznicę naszej działalności. Szczególne miejsce w programie koncertu zajmie twórczość Mieczysława Wajnberga – kompozytora, którego 30. rocznica śmierci przypadła w lutym tego roku.
fot. Serwis Sinfonia Varsovia
Centralnym punktem wieczoru 15 marca będzie Koncert wiolonczelowy c-moll op. 43 Wajnberga. Utwór pierwotnie powstał w 1948, jednak szybko znalazł się na liście dzieł zakazanych w ZSRR. Kompozytor powrócił do swojego Koncertu w 1956 – rozbudował go wtedy i przygotował do prawykonania przez Mścisława Rostropowicza. W XXI wieku, wraz ze wzrostem zainteresowania muzyką Wajnberga, utwór ponownie gości na światowych scenach. Do renesansu twórczości tego kompozytora przyczyniła się również Sinfonia Varsovia, która w 2014 pod batutą Jerzego Maksymiuka z Marcelem Markowskim jako solistą dokonała pierwszej polskiej rejestracji Koncertu wiolonczelowego. Również 15 marca 2026 kompozycja zabrzmi w interpretacji Markowskiego, lidera wiolonczel Sinfonii Varsovii. Orkiestrę poprowadzi wybitny dyrygent Thomas Sanderling.
„Ten wieczór jest dla nas wyjątkowy także dzięki współpracy z Thomasem Sanderlingiem – dyrygentem, którego życiorys splata trudne losy XX-wiecznej wschodniej i zachodniej Europy” – podkreśla Janusz Marynowski. Sanderling współpracował z wybitnymi postaciami, takimi jak Herbert von Karajan i Leonard Bernstein, a związany był m.in. z Operą w Halle czy z berlińską Staatsoper. Wrażliwość Sanderlinga, jego doświadczenie życia między różnymi tradycjami muzycznymi oraz decyzje artystyczne i moralne sprawiają, że jego udział w marcowym koncercie Sinfonii Varsovii nadaje wieczorowi wymiar szczególny. Pod jego batutą muzyka pełna napięć, paradoksów i nieoczywistych emocji nabiera szczególnej intensywności i klarowności.
Twórczość Wajnberga i Szostakowicza od lat zajmuje ważne miejsce w działalności artystycznej Sanderlinga, który na osobiste zaproszenie Szostakowicza dyrygował niemieckimi prawykonaniami jego dwóch symfonii: XIII i XIV. Ta osobista i artystyczna więź do dziś kształtuje spojrzenie Sanderlinga na muzykę tego kompozytora: w jego interpretacjach szczególną rolę odgrywają klarowność formy, emocjonalna bezpośredniość i wyczucie teatralności tej muzyki. Na zakończenie koncertu 15 marca pod batutą dyrygenta zabrzmi IX Symfonia Szostakowicza, napisana w 1945. „Większość krytyków w ZSRR podkreślała nieadekwatność nastroju i przekazu symfonii do sytuacji politycznej” – pisze Agata Kwiecińska w opisie programowym. „Znając poprzednie symfonie Szostakowicza, spodziewali się, że kolejna będzie zbliżona pod względem rozmiarów i wyrazu, a dostali dziełko krótkie, zabawne, może nawet prześmiewcze, fragmentami o wręcz slapstickowym charakterze. Kompozytor nie był jednak specjalnie zaskoczony reakcjami, które miał przewidzieć jeszcze przed prawykonaniem”. Dziewiąta Szostakowicza to także utwór, w którym – podobnie jak w Koncercie wiolonczelowym Wajnberga – daje się wyczuć niepokorny i ironiczny „uśmiech muzyki”.
Wieczór otworzy I Symfonia Klasyczna Prokofiewa swoim eleganckim humorem i neoklasyczną lekkością. Jak pisze Kwiecińska, Klasyczna Prokofiewa jest „lekka, dowcipna, przejrzysta i pełna najprostszej radości”. Jej optymizm i styl, nawiązujący do symfoniki Haydna, tworzą przestrzeń dla późniejszych emocjonalnych kontrastów, słyszalnych np. w Koncercie wiolonczelowym Wajnberga. Program uzupełni Procesja dla pokoju Andrzeja Panufnika – okolicznościowy marsz, który powstał w 1983 z okazji Roku Pokoju. Kompozytor w partyturze zawarł szczególną dedykację, której humanistyczne przesłanie przyświeca również idei programowej marcowego koncertu Sinfonii Varsovii: Miłującym pokój ludziom wszelkich ras, religii, poglądów politycznych i filozoficznych.
Więcej informacji na stronie www.sinfoniavarsovia.org/wydarzenia/koncert-urodzinowy.
***
Koncert urodzinowy
Niedziela, 15 marca 2026, godz. 18:00
Sala Moniuszki, Teatr Wielki – Opera Narodowa, Pl. Teatralny 1
Wykonawcy:
Marcel Markowski wiolonczela
Sinfonia Varsovia
Thomas Sanderling dyrygent
Program:
Siergiej Prokofiew I Symfonia D-dur Klasyczna op. 25 (1916–1917)
I. Allegro con brio
II. Larghetto
III. Gavotte: Non troppo allegro
IV. Finale: Molto vivace
Mieczysław Wajnberg Koncert wiolonczelowy c-moll op. 43 (1948, rew. 1956)
I. Adagio
II. Moderato – Lento
III. Allegro
IV. Allegro
przerwa
Andrzej Panufnik Procession for Peace (Procesja dla pokoju) na orkiestrę (1982–1983)
Dymitr Szostakowicz IX Symfonia Es-dur op. 70 (1945)
I. Allegro
II. Moderato
III. Presto
IV. Largo
V. Allegretto