"Kupiec wenecki" w Teatrze Polskim

"Kupiec wenecki" w galerji dzieł Szekspira należy - w odróżnieniu od jego wielkich tragedyj - do tego samego rodzaju, który reprezentują jego dramaty historyczne, jak "Życie i śmierć króla Jana", jak "Henryk IV", "V" i "VI", jak "Ryszard II" i "III". Szajlok, Żyd wenecki, zajmuje w tej grupie miejsce uzasadnione właśnie dzięki temu, że jest "Żydem", Żydem pewnego kraju i pewnej epoki, a więc jest formacją historyczną. Poeta elżbietański, malując go rysami jego rasy i jego religji, czyni zeń - rzekłbyś - studjum socjologiczne. Utrzymuje się podanie, że dla Szekspira, oraz dla jego publiczności Szjlok był osobą komiczną, wydaną na śmiech i urągowisko widzów. Lecz jakie były naprawdę zamysły poety, tego nikt wiedzieć nie może; a przytem niewiele nas one obchodzą, gdyż postać Szajloka, żyje i działa, i mówi sama za siebie, nie dbając o komentarze, w jakie mogliby się zaopatrzeć uczeni, a nawet jakie mógłby dać sam jej autor. Szajlok, w