Pierwsze wydanie anglojęzycznego pisma polishstage.pl, „Teatralne diaspory – o sprawach białoruskiej i ukraińskiej” poświęcone jest teatrowi realizowanemu przez twórców i twórczynie z Białorusi i Ukrainy oraz polskim artystkom i artystom, którzy opowiadają o nowym kontekście polityczno-społecznym.
fot. Marta Pruska
Od ponad dekady mapa kulturalna Polski przechodzi radykalną transformację. W związku z represjami politycznymi w Białorusi w 2020 roku oraz pełnoskalową agresją Rosji na Ukrainę w 2022 roku wiele artystek i artystów znalazła w Polsce drugi dom. Swoje prace prezentują w galeriach i muzeach, w teatrach i domach kultury przygotowują spektakle, a także działania warsztatowe i edukacyjne, uczestniczą w programach rezydencyjnych, organizowanych przez instytucje kultury. Z biegiem lat obecność artystów i artystek z doświadczeniem migracji i uchodźctwa wpisała się w polską kulturę, wpływając również na teatr, estetykę i tematy obecne na polskich scenach.
Numer rozpoczynamy tekstem Anny Pajęckiej pt. „Doraźny gest solidarności”, który przedstawia i opisuje szeroki kontekst obecności białoruskich i ukraińskich twórców i twórczyń teatralnych w Polsce. Ten tekst pozwoli zobaczyć skalę i najważniejsze inicjatywy działających w Polsce diaspor.
Okazuje się, że wciąż literatura i dramaturgia białoruska i ukraińska, chociaż tłumaczone i wydawane w języku polskim, doczekały się niewielu realizacji na polskich i europejskich scenach. Liuba Ilnytska w tekście „12 x Ukraina” przedstawia najważniejsze współczesne ukraińskie dramaty oraz powieści, które z powodzeniem mogą być wystawiane przez światowe sceny. To zachęta dla reżyserów_ek i dyrektorów_ek teatrów.
W tym numerze zdecydowaliśmy się na publikację recenzji Zuzanny Kann-Skorupskiej ze spektaklu pt. „2049: Witaj, Abdo” na podstawie dramatu białoruskiego autora i reżysera Mikity Ilyinchyka, dla którego kontekstem są wydarzenia i kryzys humanitarny na polsko-białoruskiej granicy.
Numer domykają trzy wywiady: pierwszy z nich z polską reżyserką Magdą Szpecht, reżyserką i aktywistką, znaną jako Cyber Elfka, której ostatnie spektakle są ściśle związane są z jej doświadczeniami włączenia się w działania m.in. mapujące zbrodnie dokonywane na rosyjskich żołnierzy w Ukrainie, drugi to rozmowa z białoruskim aktorem i performerem Igorem Shugaleevem, etatowym aktorem Nowego Teatru w Warszawie, a trzeci mający formę podcastu to rozmowa z z Valeriią Obodianską i Eleną Wojciechowską, aktorkami spektaklu pt. „Matki. Pieśń na czas wojny” w reżyserii Marty Górnickiej, który w chórowej formie zamyka wspólnotowe doświadczenia kobiet, matek, artystek uciekających przed wojną i zagrożeniem.
W numerze 1/2026:
Anna Pajęcka, „A One-off Gesture of Solidarity?”
Steps Towards Freedom: Choreographing Resistance in Exile” – z Igorem Shugaleevem rozmawia Monika Pilch
„Can Art Kill You?” – z Magdą Szpecht rozmawia Piotr Dobrowolski
Liuba Ilnytska, „Twelve Ukrainian Stories Waiting to be Staged”
Michał Centkowski, Michał Smolis, „Names and Numbers”
Zuzanna Kann-Skorupska, „Bad Conscience”
Podcast „Singing Through Conflict” – z Valeriią Obodianską i Eleną Wojciechowską rozmawia Anna Galas-Kosil
Artykuł Anny Pajęckiej ukazał się po raz pierwszy w języku polskim w „Raptularzu” nr 109. Tekst Liby Ilnytskiej „12 x Ukraina” został po raz pierwszy opublikowany w języku polskim w piśmie „Teatr” w maju 2025, a recenzja Zuzanny Kann-Skorupskiej w „CzasKultury.pl” 12/2025.
Prowadzony przez Instytut Teatralny polishstage.pl to anglojęzyczny portal internetowy o polskim teatrze, jego twórczyniach i twórcach, zjawiskach i tematach uruchamiających publiczną dyskusję w Polsce i poza jej granicami.
[Zdjęcie na grafice ze spektaklu „Matki. Pieśń na czas wojny”, reż. Marta Górnicka, fot. Marta Pruska]
