Ósme biennale międzynarodowego festiwalu New Opera Days Ostrava (NODO) zaprezentuje siedem produkcji w ostatnim tygodniu czerwca. Sześć z nich będzie miało swoje światowe prapremiery w Ostrawie, natomiast premiera siódmej odbyła się niedawno w Montrealu.
fot. mat. organizatora
W Ostrawie spotkają się kompozytorzy z Wielkiej Brytanii, Kanady, Stanów Zjednoczonych, Słowacji i Czech – Richard Ayres, Ana Sokolović, Elliott Sharp, Miroslav Tóth, Milan Guštar, Jakub Rataj oraz Kristýna Švihálková. Założony w 2012 roku NODO jest jedynym stałym przeglądem współczesnego teatru muzycznego w Czechach. Organizowany we współpracy Ostrawskiego Centrum Nowej Muzyki (OCNM) i Narodowego Teatru Morawsko-Śląskiego (NMST), festiwal konsekwentnie bada operę jako żywy gatunek i jej zdolność reagowania na zmiany zachodzące we współczesnym świecie. W tegorocznej edycji wystąpią czołowi soliści, zespoły kreatywne i wybitni dyrygenci. Członkowie międzynarodowego zespołu Ostrava Band stworzą festiwalową „orkiestrę operową”, do której dołączą chór Canticum Ostrava i tancerze, w tym artyści z Narodowego Teatru Morawsko-Śląskiego. Spektakle odbędą się nie tylko w Teatrze im. Antonina Dvořáka i Teatrze im. Jiříego Myrona, ale także w niszczejącym kompleksie dawnego Hotelu Palace w centrum miasta oraz na świeżym powietrzu, na trawnikach i kortach tenisowych Ogrodów Komeńskiego (Komenského sady). Dramaturgia festiwalu podejmuje tematy narodzin, miłości, pamięci, tożsamości, samotności i nadziei, pokazując, jak współcześni twórcy różnych pokoleń odzwierciedlają nasze życie w swojej twórczości.
Wtorek, 23 czerwca
Festiwal rozpocznie się w Teatrze im. Antonina Dvořáka światowymi prapremierami dwóch oper kameralnych. „Nr 61 (David)” brytyjskiego kompozytora Richarda Ayresa to intymna muzyczna refleksja na temat stopniowego zanikania pamięci. Czerpiąc z osobistych doświadczeń związanych z demencją ojca, Ayres tworzy wyobrażone dialogi wewnętrzne i zmieniające się obrazy mentalne, oscylujące między pamięcią a snem. Spektakl poprowadzi Marek Šedivý, dyrektor muzyczny opery w Narodowym Teatrze Morawsko-Śląskim, a reżyserem będzie Michal Pěchouček. Scenografię i kostiumy zaprojektowała Patricia Talacko. Rolę tytułową zagra bas-baryton Nicholas Isherwood.
W drugiej części wieczoru zaprezentuje się zespół „opery instrumentalnej” kompozytorki i wykonawczyni Kristýny Švihálkovej. Zainspirowany prozą Samuela Becketta, utwór na dwoje perkusistów, głos i elektronikę rozwija się jako krucha sieć relacji, ech i kontrastów. Głosy pojawiają się i znikają, rzeczywistość łączy się z wyobraźnią, a muzyka porusza się na granicy dźwięku i ciszy. Inscenizację przygotowali Jiří Nekvasil i David Bazika.
Środa, 24 czerwca
O zmierzchu festiwal przeniesie się na otwartą przestrzeń Ogrodów Komeńskiego (Komenského sady), gdzie na trawniku i kortach tenisowych Centrum Sportowego OSTRA odbędzie się światowa premiera „White Death” słowackiego kompozytora Miroslava Tótha – zamówionej przez festiwal. Akcja tej dystopijnej opery science fiction w trzech częściach rozgrywa się po tym, jak Ziemia zmieniła orbitę, a ludzkość walczy o przetrwanie. W rolę głównego duetu – fińskiego snajpera Simo Häyhä i niemieckiego marketingowca telezakupów Horsta Fuchsa – wcielą się sopranistka Beatriz Gaudêncio Ramos i mezzosopranistka Bella Adamova. Reżyserką spektaklu jest Nela H. Kornetová, za scenografię odpowiada Matěj Sýkora, a kierownictwo muzyczne objął Jan Bubák.
fot. J. Zerzon
Czwartek, 25 czerwca
Hotel Palace, otwarty w 1913 roku jako Hotel National, należał niegdyś do najbardziej luksusowych hoteli Austro-Węgier. Po latach niszczenia i nieudanych remontów, część kompleksu została zrewitalizowana w 2016 roku dzięki akademikowi Kampus Palace, który podczas festiwalu Dni Ostrawy gości muzyków z całego świata. Obecnie ponad połowa tego rozległego i podupadłego kompleksu czeka na gruntowną przebudowę. Zanim ta transformacja się rozpocznie, Palace stanie się tymczasową sceną operową. W jego niemal kinowych, przejmujących wnętrzach odbędą się dwie światowe premiery utworów czeskich kompozytorów.
„New Theory of Harmony” Milana Guštara czerpie z teoretycznego dziedzictwa Aloisa Háby, przekształcając jego refleksje nad systemami mikrotonowymi w dramat muzyczny o poszukiwaniu porządku i wolności. Na scenie „ciało” i „dusza” kompozytora – rozum i intuicja – konfrontują się ze sobą poprzez role aktora Miloslava Čížka i sopranistki Markéty Drabiny Schaffartzik. Spektakl pod dyrekcją Pavla Šnajdra tworzy słowacki duet Veronika Trokšiarová i Laura Černáková.
Jednoaktówka „In the Eyes of the Dragonfly” Jakuba Rataja, inspirowana haiku japońskich mistrzów, stawia na precyzję detalu: z pojedynczego obrazu stopniowo wyłania się szerszy pejzaż. Struktura muzyczna rozszerza się od unisono do warstwowych tekstur głosów, kwartetu smyczkowego i elektroniki. Integralną częścią spektaklu jest taniec w choreografii Heleny Ratajovej. Reżyserka Gabriela Gabašová jako aktywny element inscenizacji wykorzystuje atmosferę opuszczonej przestrzeni.
Piątek, 26 czerwca
W Teatrze Jiříego Myrona odbędzie się światowa premiera opery „SUBSTANCE: The Infinite Spinoza” amerykańskiego kompozytora Elliotta Sharpa. Opera, skomponowana na tenora, chór, zespół kameralny i elektronikę, inspirowana jest filozofią Barucha Spinozy i jego koncepcją „substancji” jako zasady nieskończoności. Rzemiosło Spinozy jako szlifierza soczewek buduje zarówno wizualną, jak i dźwiękową koncepcję spektaklu, a tematy perspektywy i ostrości kształtują scenografię i oprawę dźwiękową. W roli Spinozy wystąpi tenor Valentino Blasina. Reżyserem spektaklu jest Lukáš Jiřička, choreografką Carolina Arandia, a dyrygentem Petr Kotík.
Sobota, 27 czerwca
Biennale zakończy się w Teatrze im. Antonina Dvořáka europejską premierą spektaklu „Clown(s)” serbsko-kanadyjskiej kompozytorki – a w tym przypadku również librecistki – Any Sokolović (czeska publiczność widziała wcześniej jej operę „Svadba”). Wędrowni artyści wszelkiej maści niegdyś przemierzali świat, oferując zarówno komiczne, jak i głęboko poruszające sceny z naszego życia; poprzez groteskową przesadę i delikatny liryzm kompozytorka zgłębia radość, strach, miłość i smutek jako fundamentalne ludzkie doświadczenia. Światowa premiera spektaklu „Clown(s)” w Montrealu, na przełomie stycznia i lutego, wywołała sensację. Czwórka solistów z Kanady – Aline Kutan, Mireille Lebel, Andrew Haji i Bruno Roy – przyjedzie do Ostrawy na europejską premierę. Nową produkcję przygotowują Jiří Nekvasil i David Bazika, a dyryguje Bruno Ferrandis.