fot. mat. bielskirynek.pl
Hiszpański pierwowzór i europejski sukces
Tekst, znany w oryginale jako „Los vecinos de arriba”, miał swoją prapremierę w 2016 roku w barcelońskim Teatre Romea. Autor sztuki, Cesc Gay, zyskał rozpoznawalność dzięki wnikliwym, często ironicznie podszytym analizom relacji międzyludzkich. Jego dramat szybko zdobył popularność w Hiszpanii i poza jej granicami, doczekując się licznych realizacji scenicznych oraz adaptacji filmowej.
Sukces tekstu na europejskich scenach nie oznaczał jednak, że jego droga na bielską scenę będzie prosta. Po niemal roku od odwołanej premiery, zaplanowanej pierwotnie na 21 marca 2025 roku, spektakl „Sąsiedzi z góry” ponownie trafi na afisz bielskiego teatru. Przedstawienie było gotowe już w ubiegłym sezonie, jednak z powodów formalno-prawnych jego prezentację wstrzymano.
Dialog jak pole bitwy
Konstrukcja sztuki opiera się niemal wyłącznie na dialogu – dynamicznym, precyzyjnie napisanym, momentami ostrym. To teatr słowa, w którym napięcie budowane jest nie przez zmiany miejsca akcji czy widowiskowe środki wyrazu, lecz przez stopniowe odsłanianie emocji i światopoglądowych różnic.
Twórcy bielskiej inscenizacji podkreślali podczas konferencji, że ta dramaturgiczna precyzja była jednym z głównych powodów sięgnięcia po tekst. – To historia o rozmowie, która uruchamia coś więcej niż tylko wymianę argumentów. Bohaterowie zostają zmuszeni do skonfrontowania się z własnymi przekonaniami – mówił reżyser spektaklu, Witold Mazurkiewicz.
Fabuła: od skargi na hałas do kryzysu wartości
Akcja „Sąsiadów z góry” rozgrywa się w mieszkaniu Any i Julia. Para zaprasza do siebie sąsiadów – Laurę i Salvę – by porozmawiać o hałasie dobiegającym z ich lokalu. Pretekst wydaje się błahy, wręcz komiczny. Jednak już pierwsze minuty rozmowy odsłaniają, że problem nie dotyczy wyłącznie akustyki ścian.
Rozmowa szybko przekształca się w swoistą debatę o modelach relacji partnerskich, granicach intymności, szczerości i wzajemnych oczekiwaniach. Konfrontacja dwóch par staje się lustrem, w którym bohaterowie dostrzegają własne lęki i niespełnione potrzeby.
Kameralna forma, intensywne emocje
Spektakl przygotowany na Małej Scenie ma kameralny charakter. Twórcy zdecydowali się na zachowanie jedności miejsca – cała akcja rozgrywa się w jednym wnętrzu. Taki zabieg wzmacnia poczucie intymności i pozwala skupić uwagę na relacjach między postaciami.
W obsadzie znaleźli się: Marta Gzowska-Sawicka (Laura), Tomasz Lorek (Salva), Piotr Gajos (Julio) oraz Anna Guzik-Tylka (Ana). To czwórka aktorów, na których spoczywa ciężar budowania dramaturgii poprzez precyzyjny dialog i subtelną grę emocji.
Scenografia jako integralna część narracji
Istotnym elementem inscenizacji jest scenografia autorstwa Aleksandry Szempruch. Jej malarskie realizacje nie są dekoracją w tradycyjnym sensie. Funkcjonują jako wizualny komentarz do relacji bohaterów, budują dodatkową warstwę znaczeń. 22 lutego w foyer Małej Sceny otwarta zostanie wystawa jej prac „Wspomnienia”, która stanowi estetyczne dopełnienie spektaklu.
Opracowanie muzyczne przygotował Witold Mazurkiewicz, natomiast kostiumy zaprojektowała Iga Sylwestrzak. Warstwa dźwiękowa – jak zapowiadano – nie dominuje nad akcją, lecz subtelnie ją dopełnia, podkreślając napięcia i zmiany nastroju.
Komedia z pytaniem w tle
Choć „Sąsiedzi z góry” określani są jako komedia, twórcy podkreślali podczas konferencji, że humor jest tu narzędziem, a nie celem samym w sobie. Śmiech szybko ustępuje miejsca napięciu. Sytuacja, która zaczyna się lekko, prowadzi bohaterów do konfrontacji z własnymi wyobrażeniami o miłości, wolności i lojalności. Publiczność – jak zapowiadano – może rozpoznać w tych sporach fragmenty własnych doświadczeń.
Teatr jako przestrzeń rozmowy
Premiera „Sąsiadów z góry” to kolejna propozycja Małej Sceny Teatru Polskiego w Bielsku-Białej, która konsekwentnie stawia na kameralność i intensywny kontakt z widzem. W czasach komunikacji pośredniej teatr proponuje bezpośrednie spotkanie – z aktorem i z własną reakcją.
Twórcy liczą na żywą odpowiedź publiczności. Tekst Cesc Gay łączy komediowy rytm z wyraźnym napięciem, pozostawiając widzów z pytaniami o granice szczerości i stabilność relacji. To spektakl, który zaczyna się od drobnej sąsiedzkiej uwagi, a kończy poważną rozmową o tym, ile prawdy jesteśmy w stanie unieść.